Yenileme ve Restorasyon

Nesnelerin yenilenmesi (su ve tuzlardan etkilenenler)

Daha önce belirtildiği gibi, bir nesnenin durumu değerlendirilirken öğelerinde hasara, kusurlara, kazalara veya tahribata yol açan nedenler tam olarak açıklığa kavuşturulmalıdır. Ve bu nedenler şunlar olabilir:

• Uygun olmayan bir temel üstünde temel, tasarım hataları;
• Uygunsuz veya düşük kaliteli malzemelerin kullanılması;
• Başarısız müdahaleler dahil uygulamadaki hatalar;
• Olumsuz hava etkileri, meydana gelen afetler;
• Yetersiz bakım, uygun olmayan veya uzun süreli çalıştırma;
• Temellerde ve binada su/nem varlığı;
• Suda zararlı tuzların varlığı.

Uygulamada çok daha sık olarak olumsuz hava koşulları ile birlikte su ve tuzların mevcudiyeti nedeniyle bir binanın onarılması ihtiyacı vardır.

Nem ve tuzlar hasarın nesnel nedenleridir. Su yağmur ve kardan, çatıların ve terasların hasarlı su yalıtımından olmak üzere harici olabilir. Ayrıca yüzey, toprak ve yeraltı suyu, hava ve toprak nemi olarak ayrılır. Binanın içinde su inşaat nemi, yoğuşma, higroskopik nem, nem / hasarlı tesisattan gelen su, kılcal su vs.dir. Değişen hava koşulları, sıcaklıktaki keskin dalgalanmalar, donma ve çözülme periyotları ve diğer nedenlerin etkisi altında su yapı üzerinde yıkıcı bir etkiye sahip olabilir. Öte yandan bu sular bina yapılarına zarar veren ve aynı zamanda kademeli olarak yıkımlarına yol açan yüksek miktarda tuz (nitrat, klorür, sülfat) içerebilir.

Yukarıdaki fotoğraftaki yazıların yukarıdan aşağıya çevirisi:

Nem emme mekanizması

Soldakiler:                                                                       Sağdakiler:

Yağışlar                                                                            Hasarlı su yalıtımından kaynaklanan nem

Eğimli yağmur                                                                İnşaat nemi

Yüzey suları                                                                    Yoğuşma

Sızan su + tuzlar                                              Higroskopik nem

Toprak nemi + biriken tuzlar                                    Su buharı difüzyonu

Yeraltı suyu + tuzlar                                                      Kapiler su + tuzlar

                                                                                          Hasarlı tesisattan kaynaklanan nem

Gözenek türleri ve nem ve tuzların taşınması:

• Hava gözenekleri – içlerinde suyun hareketi sadece yerçekimi ile yapılabilir (yeraltı suyu, yağmur ve yüzey suyu, kondens suyu)
• Makro gözenekler (kılcal damarlar) – içlerindeki su kılcal kuvvetlerin etkisi altında hareket eder (kılcal su, higroskopik olarak emilen su)
• Mikro gözenekler – çok küçük boyutlarından dolayı su içlerinde sadece su buharı şeklinde hareket eder.

Su yapı elemanlarının gözeneklerinden içeri girer ve fiziksel yasaların (higroskopik, kılcal ve yerçekimi yolu) etkisi altında hareket eder. Tekrar yüzeye ulaşıp buharlaşarak içindeki tuzlar kristalleşir, çöker ve birikerek yapı malzemelerini olumsuz etkiler.

Yukarıdaki fotoğraftaki yazıların yukarıdan aşağıya çevirisi:

Soldakiler:                                                        Ortadakiler:                       Sağdakiler:

Buharlaşma ve kristalleşme bölgesi          Etki aşamaları:                  Duvarı yıkayan tuzların birikmesi

Kılcal yükselme                                               Su alımı                               Yüzey alanlarındaki su buharlaşır ve

Su / tuz alımı                                                   Kılcal yükselme                 tuzlar orada birikir

Buharlaşma bölgesi         Hasar görünür hale gelir

Kristalleşme                       Buharlaşma bölgesi

Sıva yıkımı ve duvar yıkımı

Tuz kristalleşmesinden kaynaklanan hasarlar, hasar ve yıkım aşamaları:

Yukarıdaki fotoğraftaki yazıların yukarıdan aşağıya çevirisi:

Hasar türleri:

1. Yüzeydeki tuzlamalar
2. Yüzey kıvırması / tahrip olmuş yüzey
3. Sıva tabakasındaki tuzlar / Daha derin kıvırmalar
4. Tahrip edilmiş alanlar – korozyon

Su ve tuzlardan kaynaklanan hasarlar tabanın uygun sıvama sistemleri ile yenilenmesiyle büyük ölçüde önlenebilir. Yapı malzemelerindeki gözeneklerin (kılcal damarların) yönetiminin renovasyonun sırrı olduğunun söylenmesi tesadüf değildir. Özel sıvalar büyük miktarda açık hava gözenekleri içerir. İçlerinde su sadece yerçekimi ile hareket edebilir, yani nemin kılcal hareketi durdurulur. Bu tuzların hareketini de durdurur. Dış sıcaklığın etkisi altında su hava gözeneklerinden buharlaşmaya başlar ve içinde çözünen tuzlar orada kristalleşir ve onları doldurmaya başlar, ancak sıvanın derinliklerinde, kalınlığı boyunca en iç tabakada kalırlar. Sıva içerisindeki hava gözeneklerinin büyük olması tuzların tekrar yüzeye ulaşabilmesi ve cephelerde yıkıcı etkisini başlatabilmesi için doldurulması için çok uzun bir süre sağlar.

Renovasyon (yenileme) hasarlı binayı “iyileştirme” sürecidir. Genellikle binanın onarımının veya yeniden yapılanmasının bir unsurudur ve şunları içerir: 1) Zararlara yol açanlara karşı mücadele; 2) Oluşan zararların ortadan kaldırılması ve 3) Gelecekteki zararların önlenmesi için tedbirlerin alınması. Bunun sayesinde mevzuat gereksinimleri karşılayan binanın parametreleri elde edilmelidir.

Genel renovasyonun temel unsurları

• Planlama ve tasarım: Bina rölövesi yapıldığında ve bir ön tasarım hazırlandığında, yeniden yapılanması çok daha ucuz ve uygulanması daha kolaydır. Ancak bunun gerçekleşmesi için yeterli mali kaynağa ihtiyaç vardır.
• Kendi çabalarıyla gerçekleştirilebilecek faaliyetler (projeler) ve profesyoneller tarafından gerçekleştirilmesi gereken projeler için basit bir “evet/hayır” listesi oluşturmak.
• İşler için müteahhit ve taşeronların araması.
• Gerekirse izinlerin alınması.
• Renovasyonun kendisinin yürütülmesi. Aynı zamanda önce daha büyük projeler uygulanmalıdır, çünkü sonraki, daha küçük projeler genellikle onlara bağlıdır.